> Koneksyon > Wikileaks kontinye ap fè pale de li

Publié le mardi 30 avril 2013

Ou pa tande pale anpil sou revelasyon Wikileaks, ou di siman se yon dife ki etenn. Men non. Wikileaks kontinye ap fè pale de li sou plizyè fòm.

Si se pou revelasyon, sistèm nan fèk lage yon blòk enfòmasyon sekrè deyò, apati relasyon Etazini ak divès peyi nan lemond pandan ane 70 yo.

Nou konnen, gen anviwon 2 an d sa, Wikileaks te mete yon bann enfòmasyon diplomatik nan lari. Yon pati nan enfòmasyon sa yo te konsène Ayiti tou e sa te lakòz eskandal pete.

Ebyen, kounye a, tanperati a ap monte ankò nan kèk peyi, Ameriken te jere kèk dosye ak yo, soti 1973 rive 1976. Pami peyi tyèmonn ki gen gwo revelasyon fèt sou yo nan pil dokiman sa yo, ou jwenn Algerie, Cameroun, Lybie, Gabon, RDC, Tunisie ak Nigéria.

Revi Jeune Afrique konpare enfòmasyon sa yo ak boul lò. Yo montre toua k ki linèt Ameriken ap obsève epi analize peyi afriken yo, dapre revi a.

Ane 73 rive 76, se peryòd kote sekretè dEta selèb Henry Kissinger de dirije diplomasi ameriken an pandan peryòd konfli ant blòk lès ak blòk lwès.

« Materyèl sa a (ak prèske 2 milyon dokiman ladan) se piblikasyon jewopolitik ki pi enpòtan depi lemond egziste », dapre deklarasyon Julian Assange, fondatè Wikileaks.

Sit Wikileaks la se www.wikileaks.org

Nou konnen Assange annafè ak lajistis syedwaz ki akize l kòmkwa li ta komèt yon vyòl. Misye gen gwo pwoblèm sètènman ak Ameriken. Li pral gen 1 an nan anbasad peyi Ekwatè nan Londres.

Kote misye chita a, l ap fè evenman. Li patisipe nan yon liv patwon Google la, Eric Schmid, mete deyò semen sa a. Liv la rele : The New Digital World. Liv la prezante yon konvèsasyon ant 2 mesye yo ki dire 5 èd tan.

………

Yon konbit enfòmasyon pou rasanble done sou yon danje, se yonn, yon vrè ankèt se yon lòt. Diferans la fèk fèt nan okazyon evenman tris ki frape Boston lòt jou yo, Harold

Gotson, kèk è de tan apènn anvan FBI idantifye lòtè prezime atanta Boston yo, eben entènèt la pat ret tann pou mete tèt li an kat, pou eseye dekouvri nan dividal foto ak videyo jounen eksplozyon-an, si an pasan konsa yon moun pa ta rekònnet yon lwijanboje nan mitan pil foul moun ki te rasanble bò kote liy arive maraton Boston-an.

Ak kantite done ki te genyen pou trete, sa te vinn parèt tankou yon bagay nòmal pou sitwayen fè yon konbit (Sa yo rele "Crowdsourcing" an angle) pou analize tout pil enfòmasyon jounen eksplozyon an.

Se nan lespri sa-a, ke plizyè itilizatè sit trètman enfòmasyon Reddit, lage kò yo nan fè anketè sitwayen.

E se la, bèl egzanp sa-a vinn vire an kalamite.

Paske, malgre tout bòn volonté patisipan yo ki pase plizyè è de tan ap founi je gade foto ak videyo pou wè kote yo wè figi yon moun sispèk, konsekans enkonsekans nan trètman enfòmasyon an, manke lage dè sitwayen nan gwo tchouboum.

Se paske, Gotson, itilizatè Reddit yo rive idantifye kèk moun sispèk, ANVAN FBI. Apati de moman moun sa yo vinn idantifye, non yo te gentan pran lari pou yo.

E se konsa, omwens de moun ki pat genyen anyen pou wè ak atanta-a, manke viktim lenchaj. Sunil Tripathi ak Salah Eddin Barhoum, annik rete epi se wè yo wè moun ap twaze yo nan lari, ap manke yo dega, san yo pa konprann de ki prevyen.

Se lè enfòmasyon FBI la vinn tonbe ofisyèlman, ke moun sa yo reyisi respire paske non yo te sòti nan yon move tiraj.

Sit Reddit lan prezante eskiz e pran anpil kritik apre kalite derapaj sa-a.

— 

Nan ribrik derapaj ak dezenfòmasyon toujou, Associated Press pran nan zobop lè yon gwoup pirat pran kontwòl kont Twitter li an, gwo ajans de près sa-a anonse ke la Maison-Blanche anba atak e ke Prezidan Obama blese. Sa ki pat vre natirèlman. Menm kote-an endis finans Dow Jones pran yon so kabrit yon santèn pwen pandan 10 min paske mache yo panike.

Kont Twitter Associated Press lan bloke pou koulyeya jiskaske yo kapab garanti entegrite li.

Pou Koneksyon, sete Harold

Mèsi Harold

………

Pou n di yon mo sou Wikileaks ankò, se nan koumansman mwa jen an, lajistis ameriken ap jije jèn miltè ameriken Bradley Manning, 25 ans, ki gen akizasyon sou do l kòm kwa li ta transmèt yon bann dokiman sekrè bay wikileaks, soti novanm 2009 rive mai 2010.

Pwosesis jijman sa a ap dewoule nan fènwa nèt dapre sa Reporters Sans Frontières denonse. Dapre òganizasyon an, laprès ameriken pa rive jwenn yon ti gout enfòmasyon sou dosye a.

Koneksyon - 240413 - Wikileaks kontinye ap fè pale de li by Radio Kiskeya on Mixcloud