> Kreyòl > Selon yon rapò ameriken fè sou aplikasyon lwa Hope la gen 3 faktori ki vyole (...)

Lwa Hope pa aplike total kapital nan 3 faktori nan peyi dayiti mem lè li gen anpil limit pou travayè yo daprè 3 òganizasyon sendikal

Selon yon rapò ameriken fè sou aplikasyon lwa Hope la gen 3 faktori ki vyole pwen sa yo1)Vyolasyon sou libète pou fòme asosyasyon nan izin yo, 2) Diskriminasyon fanm ouvriyèz yo ap sibi avèk kesyon asèlman seksyèl oswa tizonaj seksyel nan faktori yo ; epi 3) travay fòse, patikilyèman sou fòm fòse ouvriye yo fè lè siplemantè san yo pa peye yo kòmsadwa

Apre sa rapo a lonje dwèt sou 3 faktori ki pa an konfòmite ak aspè sa yo. Faktori sa yo se SISA (Sewing International SA, IW (Inter-American Wovens SA) ak Oki se( One World Apparel). WA

Publié le vendredi 13 juillet 2012

KONFERANS DE PRES 3 OGANIZASYON SENDIKAL KI NAN SEKTÈ TEKSTIL LA
4 JIYE 2012 nan POTOPRENS
N ap salye epi remèsye tout jounalis, zanmi nou nan laprès pale, ekri ak televize ki vin kouvri konferans de près sa a. Se 3 òganizasyon sendikal, Centrale National des Ouvriers Haitiens (CNOHA), Confederation des Forces Ouvrieres Haitiennes (CFOH) ak Entè sendikal Premye Me-Batay Ouvriye (ESPM-BO) ki envite nou pou enfòme popilasyon an anjeneral ak ouvriye/ouvriyèz k ap travay nan faktori sou rapò anyèl USTR, kidonk Biwo Komès entènasyonal Etazini ak lòt enstans nan leta ameriken pibliye sou aplikasyon Lwa Hope II/Help an Ayiti.

1) Sou Lwa Hope la :
Kòm nou konnen, Lwa Hope la, se yon lwa kongrè ameriken pase depi ane 2006. An 2008, kongrè ameriken an rekondyi li pou septanm 2013. Men apre tanbleman de tè 12 janvye 2010, lwa Hope la vin rele Help (Haiti Economic Lift Program) e l ap dire pou jis 2020. Lwa Hope2/Help sa a rantre nan kategori akò oswa pwogram preferans komèsyal ant Ayiti epi Lezetazini. Men gen de kondisyon lwa Hope/Help la ekzije leta ayisyen ak izin soutretans yo. Fòk izin yo fonksyone an konfomite ak 8 konvansyon fondamantal OIT yo epi kòd travay peyi Dayiti a. Pou verifye si gen konfòmite ou pa, gen yon pwogram ki anba sipèvisyon ak kontwòl OIT ki rele Better Work (BW) k ap fè obsèvasyon, evalyasyon sou konfòmite yo nan kad sa yo rele pwogram TAICNAR la (ki vle di Pwogram asistans teknik ranfose pou evalye si antrepriz yo an konfomite ak nòm entenasyonal yo epi lejislasyon travay nan peyi a ki fè pati lwa Hope la menm. BW pibliye 4 rapò evalyasyon deja.

Men chak ane, nan mwa jyen Biwo Reprezantan ameriken pou Komès Entenasyonal (USTR/United States Trade Representative) dwe fè yon rapò sou jan lwa Hope/Help la ap mache/aplike nan peyi pou prezidan Lezetazini kapab deside si akò komèsyal Lwa Hope2/Help la gen ladan l kapab kontinye aplike an Ayiti. Kidonk, se yon rapò ki gen yon gwo enpòtans pou avni rapò komèsyal Ayiti ak Lezetazini sou ekspòtasyon tekstil. Se yon rapò ki di si konpayi rad yo elijib ou pa pou yo benefisye de avantaj lwa Hope la bay yo.

2) Kisa rapò a di ?
Rapò a rete sou avansman ki fèt nan aplikasyon pwogram asistans teknik Better Work ap jere pou amelyore konpetans faktori ki anrejistre pou benefisye de Lwa Hope la. Epi li rete sou efò gouvènman ayisyen fè pou li konfòme l a ekzijans lwa Hope la. Rapò a rete sou kèk inisyativ Komisyon Hope (CTMO/Hope) la kòmanse fè pou korije de fay nan aplikasyon lwa a an Ayiti. Epi li rete tou sou apyi teknik gouvenman ameriken bay gouvenman Ayiti pou ranfòse kapasite l pou aplikasyon oswa reyalizasyon sa Lwa Hope la mande yo kit nan bay fòmasyon, konsiltasyon ak responsab Better Work yo, vizit ki fet sou teren an ak met faktori yo, komisyon Hope la, biwo medyatè travay la ak reprezantan konpayi k ap pwodyi rad ann Ayiti yo, elatriye. Men sa ki enpòtan pou nou se ke rapò a idantifye 3 gwo pwoblèm/vyolasyon responsab faktori yo koupab. Yo se : 1)Vyolasyon sou libète pou fòme asosyasyon nan izin yo, 2) Diskriminasyon fanm ouvriyèz yo ap sibi avèk kesyon asèlman seksyèl oswa tizonaj seksyel nan faktori yo ; epi 3) travay fòse, patikilyèman sou fòm fòse ouvriye yo fè lè siplemantè san yo pa peye yo kòmsadwa. Apre sa rapo a lonje dwèt sou 3 faktori ki pa an konfòmite ak aspè sa yo. Faktori sa yo se SISA (Sewing International SA, IW (Inter-American Wovens SA) ak Oki se( One World Apparel). WA 3 izin sa yo kounyè a, sou gwo siveyans pou yo sispann vyole nòm entènasyonal sou libete asosyasyon, travay fose ak diskriminasyon sou fòm asèlman seksyel ouvriyèz yo ap sibi. Rapò a di tou apre yo te fin mete yo okouran, 3 izin sa yo di yo pral mete de plan daksyon pou redrese sitiyasyon yo, pou yo vin an konfomite. Angwo se sa rapò a rete sou li.

3) Pozisyon 3 òganizasyon k ap milite nan sektè tekstil la sou rapò a :
Pou nou menm 3 òganizasyon sendikal k ap lite nan sektè tekstil la pou chanje kondisyon travay ouvriye faktori yo epi amelyore kondisyon lavi yo, n ap di nou pran akt de sa rapò a di yo. Men nou panse gen aspè enpotan rapo a pa rete sou yo ki pou nou fondamantal. Rapò a rete sou 3 vyolasyon yo kòm de bagay ki izole. Yo pa gade yo kòm de aspè nan yon sistèm esplwatasyon jeneralize ouvriye nan izin yo ap sibi nan peyi a. 3 kalite vyolasyon yo rete sou yo a gen enpòtans yo, se vre. Men yo pa rete sou sistèm esplwatasyon global la ki pwodyi 3 pwoblèm sa yo. Patwon yo vyole nòm OIT sou libète asosyasyon, se pou ouvriye ak ouvriyèz pa ka òganize yo an sendika pou revandike pi bon kalite salè, bon kondisyon travay, avantaj sosyal ak pwoteksyon sosyal. Yo soumèt ouvriye/yèz yo a yon rejim boutdi (opresyon/represyon) pou yo ka esplwate yo kòm mendèv a bon mache pou yo fè maksimòm pwofi, pou yo tire plis plivali nan pwodiksyon an. Se sa k ap regle nan fòse yo travay anplis epi pa peye lè siplemantè kòmsadwa sou pretèks y ap konplete tarif ki nan modil la oswa fè yo travay 48 èdtan san peye repo ebdomadè a, oubyen pa peye jou ferye jan lalwa mande l. E se pa mechanste oswa pa mank moralite ki fè y ap vyole dwa ouvriye/yèz yo. Se konsa sistèm kapitalis la gen pou mache nan peyi Dayiti. Peyi y ap plede di ki pi pòv la, ki pi mal nan emisfè a. Se esplwate povrete ekstrèm la pou pwofi pa yo. E se konsa kapitalism la ap sèvi ak fòs travay pi bon mache a, pou fè l rann tout ji l ak konplisite leta peyi a menm.

Rapò a di tou ke leta ameriken peye epi voye gwo fonksyone ak enspektè travay nan MAST al pran fòmasyon pou yo fè travay yo. Men elas, leta atravè MAST kite tout vyolasyon sa yo ap fèt san li pa leve ti dwèt li, san li pa pran okenn mezi kont patwon izin k ap vyole lalwa yo. Se enpinite total, se baryè lib pou tarif pwodiksyon ap monte san salè pa ajiste, se baryè lib pou patwon yo pa peye salè minimòm alapyès la jan lwa 2009 la mande l. Se baryè lib pou yon bann abi ak vyolasyon kòd travay la ap fèt san enspeksyon ak sanksyon pran kont koupab yo. Se enpinite total leta kite ap vale teren. Kidonk, fòk yo atake kesyon nonkonfòmite ansanm ak sistèm enpinite/lese grennen leta ayisyen responsab pou sistèm esplwatasyon boutdi ki sanble tèt koupe ak esklavaj la fini nan izin soutretans yo.

Anfèt, modèl ekonomik ki baze sou kalite izin sa yo, se lesplwatasyon yo pran kòm avantaj konparatif pou swadizan kreye anplwa. Se sa ki alabaz lefèt ke vyolasyon ap fèt, epi pa gen okenn sanksyon leta ayisyen pran kont antrepriz k ap vyole lalwa yo. Sèl bagay ki genyen se sanksyon gouvènman ameriken kapab pran kont antrepriz k ap enpòte rad nan izin ki pa an konfòmite yo, nan retire ekzonerasyon dwanyè peyi Lezetazini bay ak Lwa Hope la apre 3 rapò nonkonfòmite BW ta fè.

4) Limit Rapò a :
Rapò a kapab sèvi nou kòm òganizasyon k ap lite bò kote ouvriye/yèz yo paske li lonje dwèt sou kèk nan gwo vyolasyon yo men kontni li rete limite. Li pa atake kesyon tankou salè mizè ak represyon ki ala baz lesplwatasyon kapitalis ouvriye/yèz yo ap sibi nan izin yo. Li pa rete sou absans MAST nan fè respekte lejislasyon travay ak konvansyon entènasyonal yo. Epi li pa rete sou absans sanksyon kont antrepriz k ap vyole dwa travayè yo nan peyi a menm. Se komsi pa gen okenn pwovizyon onivo nasyonal pou rezoud pwoblèm yo. Se yon lwa etranje ki ka pèmèt ouvriye/yèz ayisyen pran yon ti souf. Eske sa nòmal ? Nou pa kwè sa !

Eske se nan mete CCAP (comité consultatifs pour l’amélioration de la performance) pwoblèm nonkonfòmite a ap ka rezoud vreman jan BW ap pwone l la ? CCAP la, se de komite ki genyen reprezantan patwon ak ouvriye BW vini ak li kòm apwòch pou rezoud pwolèm non konfòmite nan izin yo. Pou nou menm, pwoblèm ki denonse nan rapò BW yo ak USTR nan relasyon travay nan izin sa yo, fòk se yon lòt rapò de fòs ki pou genyen. Pou sa fèt, fòk ouvriye yo òganize nan otonomi yo, ranfòse kapasite òganizasyonèl yo nan lit revandikativ yo menm pou yo kapab negosye sa ki nan enterè yo. Se pa nan foure tèt yo nan de estrikti k ap fè yo toujou rete anba dominasyon ak presyon kapitalis yo (ayisyen kou etranje). Plan BW genyen pou mete CCAP nan izin yo dwe anile. Se yon danje pou devlopman òganizasyon otonòm ouvriye yo pou devlope kapasite yo pou negosye sa ki nan enterè yo epi jwenn antant oswa akò ki dirab pou kondisyon travay yo ak lavi yo chanje tout bon. Se yon estrikti de kolaborasyon de klas kote ravèt p ap janm gen rezon devan poul. Pou nou menm, sistèm ki genyen nan faktori sa yo malad nan tout kò li. CCAP, se yon ti pansman pwogram BW la vle mete sou yon gwo maleng. Nou rejte li net ale kole ! Nou p ap dakò pou yo enpoze l nan izin yo.
Se pou tout aspè sa yo ki fè nou menm 3 òganizasyon sendikal nan sektè tekstil la, nou pran angajman pou nou kòdone pratik nou pou nou fòmile revandikasyon nou yo parapò a sitiyasyon ki genyen nan izin yo jodi a avèk rapò USTR fenk pibliye sou aplikasyon lwa Hope2/Help la. N ap mande :

1) Pou dosye ouvriye revoke SISA ak IW yo relanse tout bon pou ouvriye ki vle retounen travay nan 2 kote sa yo, reyentegre pòs yo pi vit posib. Epi tou fòk lis nwa ki anpeche ouvriye jwennn travay fini nan izin yo ;

2) Pou tout patwon ak tout reprezantan yo respekte libète asosyasyon, libète pou ouvriye/yèz esprime yo lib e libè sou kesyon sendika ak tout kesyon ki konsènen yo. Menm jan an tou patwon yo pa ka chwazi ak ki sendika y ap ann afè ak yo ou pa. Tout sendika gen menm dwa. Fòk diskriminasyon anti-sendikal la pa vin pran yon lòt fòm

 ;
3) Fòk sendika yo gen aksè a tout faktori pou yo devlope rapò ak ouvriye yo vle epi pou yo pa sibi okenn reprezay ;

4) Fòk gen yon bon jan plan redresman oswa refòm nan MAST pou li jwe wòl li kòm entans leta k ap entèvni an gran moun nan kesyon relasyon nan travay ak mwayen teknik oswa lojistik ki nesesè yo pou sòti nan enpinite jeneralize a ;

5) Byen ke nou konsyan de limit yon enstans tankou CTMO/Hope genyen ladan l, fòk reprezantan travayè ki ladan yo chanje. Sa ki la yo depi 2006 yo pa la toujou. Yo pa gen okenn reprezantativite pou yo nan pozisyon sa a. Fòk chwa nouvo reprezantan travayè yo fèt nan transparans ak patisipasyon sendika ki prezan tout bon nan sektè tekstil la.

6) Fòk koze mete PICC oswa CCAP la (comité consultatifs pour l’amélioration de la performance) nan izin yo kanpe. Se sendika yo ki pou ranfose oswa konsolide yo nan mitan ouvriye/yèz yo, se pa CCAP. CCAP yo, se yon zouti BW ap mete sou pye pou anpeche sendika yo fonksyone anndan izin yo sou pretèks yo gen yon strikti paritè ki rele CCAP. Fòk ouvriye yo konstwi òganizasyon otonòm pa yo, pou defann enterè yo.

7) Fòk gen yon chita ant sendika yo ak patwona sektè tekstil la pou diskite kesyon salè ak tarif pwodiksyon anvan oktòb 2012 pou rete sou pwoblem tarif pete fyèl yo ak aplikasyon lwa sou salè minimòm san fos entèpretasyon ;

8) Fòk gen yon espas kote yo enfòme epi konsilte òganizasyon sendikal ki nan sektè tekstil sou tout plan/pwogram/pwojè leta oswa lòt entans entènasyonal ki konsènen kondisyon travay ak lavi ouvriye yo pou nou bay dizon nou sou yo kòmsadwa.

Pou fini n ap di, nou rete soude nan konviksyon nou ak deteminasyon nou pou nou vanse nan batay pou fè respekte dwa ouvriye/yèz yo nan izin tekstil yo. Nou pral kontinye devlope rapò ant nou menm 3 òganizasyon pou nou tabli yon espas entèsendikal de lit otonòm ouvriye/yèz nan tan k ap vini la yo.

Mesi

CNOHA – Dominique SAINT-ELOI
Cnohasolidariteouv@ymail.com

CFOH – Archelus CHARLES
cofoh03@hotmail.com

ESPM-BATAY OUVRIYE – Yannick ETIENNE
3652 5646 – batayouvriye@hotmail.com